Her takvim yılı bitişini takip eden 3. ay gelir vergisi mükelleflerinin beyan dönemi başlangıcıdır. 2018 yılı beyan dönemi 1 Mart 2019 itibariyle başladı. “Ticarî, ziraî, ücret, serbest meslek, gayrimenkul ve menkul sermaye gelirleri ile diğer kazanç ve geliri” sahipleri 1-25 Mart 2019 arasında beyan etmeli.

Türkiye’de ücret gelirleri ilke olarak kaynakta kesinti (stopaj) yapılmak suretiyle vergilendiriliyor. İşveren, istihdam ettiği kişilerin gelirleri üzerinden vergi kesip sorumlu sıfatı ile vergi dairesine bildirip, vergiyi ödüyor. Ancak bazı durumlarda ücret gelirleri, yıllık beyana tabi gelirlerden biri olabiliyor. Bir takvim yılında kesinti uygulanmamış ücretler ile birden fazla işverenden kesinti (stopaj) uygulanarak elde edilmiş ücretler beyana tabi.

Bu yazıda 2018 yılında ücret geliri elde edenlerin “hangi durumda gelir vergisi beyannamesi” vereceği ve beyan edilecek gelirin belirlenmesi ile ilgili örnekli açıklamalar üzerinde duracağız.

Ücret geliri unsurları

Ücret, bir işverene ve bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmetleri karşılığında ödenen para, mal ve para ile temsil edilebilen değerlerdir.

Bu nedenle, ücret gelirinde üç temel unsur bulunur: Bir işverene tabi olma, belli bir işyerine bağlı olma ve hizmetin karşılığı olarak bir ödemenin yapılması.

Ancak Gelir Vergisi Kanunu’nda bu unsurlar olmasa da bazı ödemeler ücret sayılıyor. Örneğin, “yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyelerine, tasfiye memurlarına bu sıfatlarında dolayı ödenen veya sağlanan para, mal ve menfaatler” ücrettir. Bazı durumlarda ise ödeme ücret sayılmakla birlikte vergiden istisnadır. Gelir Vergisi Kanunu’nun 23, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddeleri ücretlerde istisnaları düzenler.

Ücretin safi tutarı

Ücret gelirlerinde de safi “ücret geliri” vergiye tabi tutulur. Safi ücret, işverenin hizmeti karşılığında çalışanına ödediği para ve para ile ölçülebilen menfaat toplamından, “emekli aidatı ve sosyal sigorta primleri”, “sosyal güvenlik destekleme primi”, “işsizlik sigortası primi”, “hayat / şahıs sigorta primleri”, “OYAK ve benzeri kurumlara yapılan yasal kesintiler”, “sendikalara ödenen aidatlar” ve “engellilik indirimi” sonrası arta kalan tutardır.

Beyan edilmeyen ücretler

Tek işverenden alınan ve kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücretler, bir tutar ile bağlı olmaksızın yıllık beyanname ile bildirilmez. Vergileme işveren sorumluluğunda yapılmıştır. Bu kişiler diğer gelirleriyle ilgili beyanname vermek durumunda olsa da tek işverenden elde edilen ücretler beyan kapsamına alınmaz.

Dar mükellef gerçek kişiler de (Türkiye’de mukim olmayan), tamamı Türkiye’de kesinti yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde ederlerse yıllık gelir beyannamesi vermez ve ücret dışı gelirleri nedeniyle beyanname vermeleri gerektiğinde de kesintiye tabi tutulmuş ücretleri beyannamelerine dahil etmeleri gerekmez.

Ancak tutarı ne olursa olsun kesinti yapılmamış “ücret gelirleri” için gerçek kişiler yıllık beyanname verilmelidir.

Yıllık beyana tabi ücretler?

2018 yılında elde ettikleri ücretler için beyanname vermek zorunda olan kişiler ana hatları ile şunlardır:

  • Birden çok işverenden kesintiye tabi tutulmuş ücret elde eden ve birden sonraki işverenden aldığı ücret tutarı 34.000 TL’nı aşan çalışanlar,
  • Ücretini yabancı bir memleketteki işverenden doğrudan doğruya alan çalışanlar,
  • İstisnadan faydalanmayan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri.

Birden çok işverenden edinilen ücretler

Birden çok işverenden kesintiye tabi ücret gelir sahibi kişi, birden sonraki işverenden aldığı kesinti yapılmış ücret geliri toplamı 34.000 TL’yi aşarsa, ücret gelirlerinin tamamını (ilk işveren ücreti dahil) yıllık beyanname ile beyan etmelidir. Bu durumda geliri elde eden kişinin, birinci işverenden alınan ücretin hangisi olduğunu serbestçe belirleme hakkı vardır. Diğer bir deyişle, ücret geliri elde eden kişi; ücret kesinti suretiyle vergilendirildiği sürece en yüksek ücret gelirini birinci işverenden alınan ücret sayıp, az ücret veya ücretlerin toplamını birden sonraki işverenden alınan ücretler olarak dikkate alma konusunda serbesttir.

Ücret geliri dışında beyana tabi gelir elde edilmesi durumunda da birden fazla işverenden ücret geliri elde eden kişi ilk işverenden alınan hariç, ikinci işverenden alınan ücret geliri 34.000 TL’lik beyan eşiğini aşmazsa, ücret gelirlerini yıllık beyannameye dahil etmez.

Örnek: Ücretli ABK’nın 2018 yılında üç ayrı işverenden elde ettiği kesintiye tabi tutulmuş ücret gelirleri aşağıdaki gibi olsun:

  1. işverenden alınan ücret

108.000 TL

  1. işverenden alınan ücret

16.000 TL

  1. işverenden alınan ücret

13.500 TL


Bu durumda 1. işverenden elde edilen 108.000 TL toplam dışı bırakılarak, diğer iki işverenden alınan (16.000 + 13.500 =) 29.500 TL ücret geliri 2018 yılı beyan eşiği 34.000 TL’nı aşmadığından ücret gelirleri için beyanname verilmesi gerekmez.

ABK’nın gelirleri aşağıdaki gibi olsun:

  1. işverenden alınan ücret

108.000 TL

  1. işverenden alınan ücret

65.000 TL

  1. işverenden alınan ücret

32.500 TL


Bu durumda 3 işverenden elde edilen gelirlerin toplamını beyan edilmelidir. Çünkü ilk işverenin ödediği gelir toplam dışı bırakıldığında, 2. ve 3. işverenden alınan ücretler toplamı (65.000 + 32.500=) 97.500 TL, 34.000 TL’lik beyan eşiğinden fazla olduğundan ilk işverenden alınan 108.000 TL ücrette dahil olmak üzere 205.500 TL ücret gelirlerinin tamamı yıllık beyanname ile bildirilmelidir.

İşveren değişikliği

Çalışanlar yıl içerisinde bir veya birden fazla iş değiştirebilir. 2018 yılında iş değiştiren kişi, birden fazla işverenden ücret geliri elde etmiş konumundadır. Dolayısıyla, bir takvim yılında birden çok iş değiştirenlerin, ilk işverenden sonra aldıkları ücretlerin brüt toplamı 34.000 TL’nı aşarsa ücret gelirlerini yıllık beyanname ile beyan etmesi gereklidir.

Neden yıllık beyan?

Birden çok işverenden ücret gelirinin beyan edilme gerekçesi, gelir vergisi tarifesindeki artan oranlılıktır. İşverenler, vergi sorumlusu olarak çalışanlarına hizmetleri karşılığı gerçekleştirdikleri ücret ödemelerinden vergi kesmek zorundadır. Fakat her işveren kendi ödemesine bağlı olarak kümülatif matrahı esas almakta ve kişinin diğer işverenden elde ettiği geliri kavrayamamaktadır. Oysa gelir vergisi tarifesi nedeniyle, marjinal vergi oranı farklı ve gelir arttıkça vergi artmaktadır. Bu nedenle, birden çok işverenden elde edilen gelirin yıllık beyanname ile bildirilmesi toplam gelirin vergi tarifesindeki yüksek oranlarla vergilendirilmesine imkân veriyor.

Yıllık beyan halinde indirimler?

Yıllık beyan halinde vergi matrahından indirim mümkün mü? Evet mümkün. Yıllık beyana tabi gelirlerden indirimler yapılabilir. İndirimler sırası ile; “hayat/şahıs sigorta primleri, eğitim ve sağlık harcamaları, indirilebilecek bağış ve yardımlar, Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına yapılan ayni ve nakdi bağışlar, Türk Kızılay ve Türk Yeşilay’ına makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımlar ve melek yatırımcı indirimi” olarak sayılabilir.

Sıklıkla karşılaşılan “hayat/şahıs sigorta primleri, eğitim / sağlık harcamaları ve bağışlar” niteliğindeki indirimlerdir. Hayat/şahıs sigorta primleri, beyan edilen gelirin %15’ini ve asgari ücretin yıllık tutarıyla sınırlıdır. Eğitim ve sağlık harcamaları ise beyan edilen gelirin %10’una kadar yıllık beyannameyle bildirilen gelirlerden indirilir. Söz konusu indirimler sonrasında herhangi bir vergi çıkmayabilir. Her zaman yıllık beyan ilave vergi ile sonuçlanmaz. Diğer bir deyişle kaynakta kesilen ve ödenen vergiler yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden fazlaysa kesilen vergiler mükellefe iade edilir.

Örnek: Ücretli ABH’nın 2018 yılında iki ayrı işverenden elde ettiği kesintiye (asgari geçim indirimi mahsubu öncesi vergi kesinti tutarı 25.431 TL olsun) ücret gelirleri şu şekildedir:

  1. işverenden alınan brüt ücret

75.000 TL

  1. işverenden alınan brüt ücret

             63.000 TL

Toplam brüt ücret

138.000 TL

Sigorta pirimi (%14) ve işsizlik sigortası primi (%1)

(138.000 x %15=20.700 TL)

20.700 TL

Safi ücret

117.300 TL

Kesinti yoluyla ödenen vergiler

25.431 TL

Eğitim ve sağlık harcaması 12.000 TL (beyan edilen gerlirin %10’u olan 13.800’e kadar)

12.000 TL

Milli eğitim tesislerine yapılan bağışlar

8.000 TL

İndirimler toplamı (12.000 + 8.000 TL)

20.000 TL

Vergiye tabi gelir (matrah) (117.300 – 20.000=)

97.300 TL

Hesaplanan vergi

23.151 TL

Mahsup edilecek gelir vergisi (AGİ indirimi mahsup edilmeden önceki vergi)

25.431 TL

Ödenecek gelir vergisi

0 TL

İade edilecek gelir vergisi

2.280 TL

Beyanname damga vergisi

72,70 TL


Bu örnekte 2.280 TL tutarındaki vergi kesintisi mükellefe iade edilir.

Beyan

Ücret gelirlerinin beyan edilmesi gerekiyorsa 2018 yılı gelir vergisi beyannamesi 25 Mart 2019 Pazartesi günü mesai sonuna kadar vergi dairesine bildirilir. Beyan süresinin uzatılması mümkün olup, takip edilmelidir. Beyanname elektronik ortamda da gönderilebilir.

Hazır beyan sistemi

Ücretlerini beyan etmek durumundaki mükellefler, meslek mensuplarından destek almadan Gelir İdaresi Başkanlığı “Hazır Beyan Sistemi” ile internet üzerinden beyanname verebilir. Eskiden mükellefiyeti olanlar dışında, ilk kez mükellefiyet tesis ettirip beyanname verecek olanlar da sistemi kullanabilir. Sisteme, Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesi ( www.gib.gov.tr ) üzerinden güvenlik soruları cevaplandırılarak veya İnternet Vergi Dairesi şifreleri kullanılarak giriş yapabiliyor. Onaylama işlemi sonrası tahakkuk fişi sistem tarafından otomatik olarak oluşturuluyor. Hazır Beyan Sistemi kullanılması halinde beyanname onayının 25 Mart 2019 Pazartesi gece yarısına kadar tamamlanması gereklidir.

Hazır Beyan Sistemi, beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu bulunan “ticari, zirai veya serbest meslek kazançları ile ücret gelirlerini beyan etmek durumunda dışında bulunan mükelleflerce” kullanılamaz.

Ödeme takvimi

Ücret gelirlerini yıllık beyanname ile bildirecekler 2018 yılına ilişkin gelir vergisini bir defada veya en fazla iki taksitte ödeyebilir. İlk taksit ödemesi damga vergisi ile birlikte 1 Nisan 2019 Pazartesi (31 Mart 2019 tarihinin Pazar günü olması nedeniyle), ikinci taksit ödemesini ise 31 Temmuz 2019 Çarşamba günü sonuna kadar ödenmelidir.

Türkiye’yi terk ve ölüm gibi mükellefiyeti sona erdiren hallerde yıllık beyanname üzerinden tarh edilen vergiler beyanname verme süresi içinde (25 Mart 2019) ödenmesi zorundadır.

Ödenecek gelir vergisi, İnteraktif Vergi Dairesi ve GİB Mobil Uygulaması, vergi daireleri, PTT şubeleri veya anlaşmalı bankalar aracılığıyla gerçekleştirilebilir. Abdulkadir Kahraman

https://www.vergidegundem.com

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

Hakkımızda

 ö z d o ğ r u l a r, Adana da 18.08.1988 tarihinde kurularak, Mali Müşavirlik faaliyetine başlamıştır. 

Sektöründe en iyi olma duygusu ile personeline "Kalite" bilincini yerleştirmeyi, Kalite Yönetim Sistemini sürekli iyileştirmeyi, müşterilerine en iyi hizmeti sunmayı, amaç edinerek, 2003 Yılında, alanında Türkiye' de ilk olarak ISO 9001: 2000 Belgesi almıştır.

 

Mali Takvim

Öne Çıkanlar

  • İşçiye ‘Yol İzni’ Vermek Zorunlu Yıllık izin konusunda az bilinen bir uygulama da ‘yol izni’dir.…
  • E-Devlet Bilgilerinden Vergi İptal Davası Açılması Türkiye.gov.tr  adresinde gelir idaresi başkanlığının vergi borcu menüsü yer almaktadır.…
  • Tüm Babaların Babalar Günü Kutlu Olsun Öncelikle Ebedi Aleme İntikal Etmiş Babalara Allah' tan Rahmet Diler…

Duyurular

Top